Bouwproject: Bastion VIII

Ambities

• Het maximaliseren van de hergebruik-kansen van de elementen

Betrokken actoren

• Provincie Oost-Vlaanderen →
• Woema  →
• Atelier Circuler Leuven →
• ROTOR DC Brussel →
• Recupcentrale Gent →
• Trovo Gent →
• Batiterre Brussel →
• Buildwise →

Brugfiguren

• LabLand vzw →
  brug@labland.be

Wat is de circulaire ambitie?

In het Circubestek van Circubuild is reeds een voorgeselecteerde lijst opgesteld waarvoor hergebruikte materialen worden gezocht. Aangezien Bastion VIII een nieuwbouwproject betreft, zijn behalve een aanzienlijke hoeveelheid grond en de aanwezige flora geen materialen beschikbaar voor hergebruik. Om die reden worden de materialenbanken gecontacteerd voor de benodigde ex-situ hergebruikte materialen. 

Welke opties zijn hoe (met welk instrument) overwogen en onderzocht?

Hiervoor contacteerden we Materialenbank van Leuven, Trovo, ROTOR DC en de Recupcentrale van Gent, Batiterre Brussel met de volgende lijst aan materialen en de bijhorende eigenschappen:

1) Natuursteen/blauwe hardsteen als tegelvloeren voor 228 m2.
2) Natuursteen/blauwe hardsteen als buitenverharding voor 122 m2.
3) Terrassen hout -beplanking als buitenconstructies en afsluitingen voor 72,94 m2. 
4) Betegeling/keramisch als Tablet-en wandbekledingen voor 13, 72 m2.
5) Planchette massief hout als gevelbekledingen voor 236,81 m2.
6) Isolatie platen - EPS als Thermische isolatie plat dak voor 243,24 m2.
7) Sanitair toestellen & toebehoren, hangtoilletpotten x 6 stuks, muurhandgrepen, handwastafels x 5 stuks.

Het is belangrijk dat wordt voldaan aan de vooropgestelde technische specificaties van de materialen uit het Architectenbestek, opgesteld volgens de typetekst van het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw. Om aan te tonen dat de gewenste technische specificaties worden gehaald, dienen de volgens de artikelen vereiste documenten ter goedkeuring te worden voorgelegd aan de ontwerper en/of het Bestuur. Dit kan door middel van Technische fiche, een beschikbaar ATG-attest, een certificaat van oorsprong, archiefdocumenten,..

De Materialenbank van Leuven heeft de volgende materialen ter beschikking:
1) Blauwe steen, 22 mm, 5 a 8 stuks per m2, deels uit recuperatie, deels uit restanten van delving voor 228 m2.
2) Blauwe steen, 50 mm, 5 a 8 stuks per m2, deels uit recuperatie, deels uit restanten van delving  voor 122 m2.
Hier zijn naast enkele foto's geen beschikbare documenten of een materiaalsample ter beschikking bij de leverancier. 
3) Terrasplanken reclaimed Basralocus, 14x2 cm, variabele lengtes, geschaafd VV, vellingkanten, niet haaks gekort voor 82,50 m2.
5) Gevelbekleding reclaimed Basralocus, 14x2 cm variabele lengtes, geschaafd naar FILIP S voor 253,80 m2.
Dit hout komt uit ondergelopen bomen in het Brokopondo-stuwmeer, waardoor geen nieuw bos verdwijnt en het ecosysteem behouden blijft. Met deze houtsoort in FILIP S profiel wordt brandreactieklasse C-s1,d0 gehaald. 
Dit wordt aangetoond door middel van een Classificatierapport van Paulussen Houthandel. 
Uit het data sheet van Basralocus uit houtinfobois.be blijkt dat duurzaamheidsklasse varieert van I naar V naar gelang de versneden sectie van de stam. Een sampel van de terrasplanken wordt voorgelegd aan het bouwteam.
6) Rotswol platen,100x60x9 cm, zie technische fiche Taurrox Rockwool voor 230 m2. Dit kwam uit een resterend lot. Naast het beschikbaar technische fiche laat de Materialenbank van Leuven testen uitvoeren door Buildwise naar de isolatiewaarde. Uit de testen blijkt dat de isolatiewaarde van de Taurox rotswol platen niet zijn verzwakt ten opzichte van deze uit het technisch fiche.

Batiterre Brussel heeft de volgende materialen ter beschikking:
7) Een variërende voorraad aan toiletpotten. Alle toiletten ondergaan een reinigingsproces dat kalk en andere vlekken verwijdert en desinfecteert. Afhankelijk van de wens en levertijd kan worden gekeken of een specifiek model aan de voorraad kan worden opgenomen. Voor de toiletten zijn er geen technische fiches ter beschikking en zijn de aansluitstukken niet inbegrepen.

Materiaalfiches Toolkit voor hegrebruik (FCRBE project). Deze fiche is bedoeld voor ontwerpers, bestekschrijvers en andere leden van projectteams die dit bouwmateriaal willen hergebruiken. Het deelt per materiaal de kenmerken die moeten worden beoordeeld om de geschiktheid voor beoogd gebruik van het materiaal bepalen. Dit helpt het bij het oordelen van de materialen wanneer er geen andere documentatie voor handen is.

Dit is gestart op eind april 2025. 

Welke beslissing werd uiteindelijk gekozen en waarom?

(1)+(2): Door de gebrek aan documentatie is het bouwteam niet verder ingegaan op de blauwsteen.
(3)+(4): Doordat er geen zekerheid is over hoe de stammen worden versneden, is er ook geen zekerheid over de duurzaamheidsklasse en kan de architect het materiaal niet goedkeuren. Daarnaast was de kostprijs voor dit materiaal twee keer zo groot als nieuw thermisch verduurzaamd hout. Omdat deze variant niet eerder in het bestek is opgenomen, kan dit niet vanuit het bouwbudget worden gefinancierd.
5): Deze zijn niet drukvast genoeg voor het meerendeel van het dak. Voor het bijendak van 50 m2 zouden deze wel voldoen. De performatieve eigenschappen van de isolatie platen werden getest door Buildwise. Het resultaat van de test toont aan dat de warmte coëfficiënt doorheen de tijd niet is veranderd. Woema besteld de platen bij de Materialenbank van Leuven. 
7): De voorwaarden van EcoPuur als aannemer technieken voor het plaatsen van de hergebruikte toiletpotten zijn dat de plaatsing op regiebasis gebeurt, eventuele extra kosten aan de opdrachtgever worden doorgerekend en Ecopuur niet verantwoordelijk is voor het transport van de toiletpotten naar de werf. Aangezien er geen technische fiche of ATG kan worden aangeleverd, kan de architect het niet goedkeuren. 

Hoe is deze beslissing uitgevoerd en eventueel bijgestuurd?

Er is geen marge meer om extra ballast toe te voegen aangezien het dak reeds is berekend op het maximum (15 cm groendak + zonnepanelen). Het is niet mogelijk om de isolatie platen los te plaatsen. Om verdere afwijkingen van het bestek en de bijbehorende meerprijzen te vermijden, wordt gekozen voor een alternatieve, demonteerbare opbouw met mechanische bevestiging van de EPDM en de isolatie. De pluggen werden bij Rockwool bij besteld. Het overschot van de Taurox platen wordt terug opgehaald door de Materialenbank van Leuven.

Het plaatsen van de hergebruikte rotswol platen resulteert in een meerkost van 16% in vergelijking met de voorgaande opbouw met de EPS platen. Dit wegens de extra transportkosten en de aankoop van afschot isolatie.